Owiane tajemnicą działania każdego wywiadu budzą niewątpliwą ciekawość. Każdy chciałby wiedzieć w jaki sposób działają służby, jaki te działania mają wpływ na decyzje polityczne, jak „dzięki” służbom wywiadowczym zmienia się świat.

W 1991 roku nakładem warszawskiego wydawnictwa „Puls” ukazała się książka napisana przez byłego agenta Mossadu – Victora Ostrovsky’ego.

Victor Ostrowsky pracował dla wywiadu izraelskiego w latach 1979 – 1986. Zanim wstąpił do Mossadu odbył obowiązkową służbę wojskową w latach 1967 – 1971 a następnie, w 1977 roku wstąpił do marynarki wojennej gdzie został wypatrzony i dostał propozycję pracy dla Mossadu.

Claire Hoy to jeden z najlepszych kanadyjskich dziennikarzy-felietonistów. Jest współgospodarzem popularnego Face Off w CBS Newsworld.

Mossad bardzo długo walczył z Autorem i wydawcami niniejszej książki. Zdawano sobie sprawę, że informacje w niej zawarte odtajnią tą jedną z najlepszych tego typu instytucji na świecie. Agenci Mossadu starali się przekupić autora książki. W sprawie zakazu jej wydania toczyły się sprawy sądowe w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych. W końcu sądy w Toronto i Nowym Jorku uchyliły zakazy i książka mogła ukazać się na rynku kanadyjskim i amerykańskim, a później na każdym innym, także na polskim.

W książce można wyodrębnić dwie części. Pierwsza przedstawia sposoby rekrutacji agentów, ich szkolenie i opis zadań jakie mieli wykonywać agenci na poszczególnych funkcjach. Ta część zawiera się w rozdziałach I-VIII. Druga część, poświęcona jest niektórym akcjom Mossadu. W rozdziałach IX-XVII autor opisał ich przebieg, sposoby przepływu informacji w trakcie ich realizowania oraz ich wyniki.

Książka napisana jest na podstawie własnych doświadczeń Autora zebranych podczas szkolenia i pracy dla izraelskiego wywiadu. Po jej przeczytaniu można by stwierdzić, że Izraelczycy udaremniali o wiele większe sprawy więc wydanie książki obnażającej kulisy działania Mossadu byłyby nic nie znaczącym problemem dla ludzi wywiadu. Pozycja ta na pewno rodzi wiele pytań, Skoro wywiad obala rządy, przyczynia się do wybuchu wojen, lub do ich zakańczania, dlaczego pozwolił na wydanie książki, a nie zwyczajnie zabił Autora zanim zdążył coś napisać. Ostrovsky jest przecież autorem nie tylko tej jednej książki dotyczącej wywiadu. Może dlatego, że Autor nigdy nie odszedł z wywiadu a pisarstwo ma być przykrywką, może dlatego, że jest Żydem, a Żydzi muszą się trzymać razem? NA te pytania najprawdopodobniej nigdy nie poznamy odpowiedzi, więc pozostaje nam wierzyć lub nie w to co Autor przedstawił w swojej pierwszej książce.

Jak już było wspomniane książka powstała na bazie własnych doświadczeń oraz wiedzy Autora zdobytej podczas służby w wywiadzie. Można więc przypuszczać, dając wiarę temu co jest napisane, iż rzeczywiście tak właśnie wyglądają, lub może lepiej wyglądały za czasów służby Autora, procedury rekrutacji, szkolenia i pracy agentów.

Ostrovsky często stosuje w swojej książce zwroty w języku hebrajskim, na określenie funkcji w wywiadzie, czy opisując znaczenie niektórych używanych skrótów. Każde takie słowo bądź skrót jest jednak zawsze dobrze wytłumaczone, a do tego na końcu książki zamieszczono słowniczek nazw, w którym wytłumaczone są wszystkie użyte w książce w języku hebrajskim słowa i skróty.

Książka cały czas trzyma w napięciu i ciężko ją odłożyć na później, chociaż jak wynika ze wstępu Od Autorów jest to raczej zasługa Claire Hoy a nie Ostrovsky’ego, ale najważniejsze, że jest to na pewno przyjemna lektura. Cała opisana historia zawiera się na 310 stronach. Książka nie posiada ani zdjęć, ani rysunków czy szkiców, ale sposób jej napisania w pełni niweluje te braki, których tak naprawdę w czasie czytania zupełnie się nie zauważa.

Jest to książka już leciwa, w dniu pisania niniejszej recenzji polskie wydanie liczy sobie dwadzieścia lat. Jednak jest to pierwsza książka opisująca tak dokładnie funkcjonowanie izraelskiego wywiadu przez co na pewno warto po nią sięgnąć, nawet jeżeli ukazanie się niniejszej pozycji na światowych rynkach księgarskich zmusiło Mossad do zmiany zasad działania.

Dużym atutem jest tutaj pokazanie zasad jakimi kierują się najprawdopodobniej wywiady każdego państwa na świecie, co robią, w jaki sposób, jak te działania wpływają na rzeczywistość.

Jeżeli komuś książka ta umknęła przez ostatnie dwadzieścia lat, szczerze zachęcam do poszukania jej, dzisiaj najprawdopodobniej już tylko w bibliotekach, i zapoznania się z nią. Czas na pewno upłynie szybko i przyjemnie, a wnioski każdy będzie musiał wyciągnąć sam.

2011